Klientka, będąca w ósmym miesiącu ciąży, która prowadzi własną firmę pyta, czy po urodzeniu dziecka może skorzystać z urlopu macierzyńskiego, bez konieczności zawieszania lub likwidowania dobrze rozwijającej się działalności gospodarczej?

To pytanie jak się okazuje zadaje sobie wiele przedsiębiorczych mam, zgłaszających się do mnie tuż przed narodzinami dziecka, aby poznać swoje prawa.

A zatem jak to jest w praktyce?

 

Urlop macierzyński i rodzicielski

 

Mama prowadząca działalność gospodarczą może skorzystać z urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego.

Za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego mamom przedsiębiorcom przysługuje zasiłek macierzyński, który jest wypłacany przez ZUS. Należy jednak pamiętać, że prawo do zasiłku mają tylko te kobiety, którzy są objęte ubezpieczeniem chorobowym i dobrowolnie opłacają składki na to ubezpieczenie.

 

Ważne! W przypadku zasiłku macierzyńskiego nie obowiązuje okres wyczekiwania 90 dni – zasiłek macierzyński przysługuje bowiem, jeżeli tylko w okresie ubezpieczenia chorobowego kobieta urodzi dziecko. Oznacza, że kobieta musi przystąpić do ubezpieczenia chorobowego przed dniem porodu, lecz nie dotyczy jej okres wyczekiwania na objecie ubezpieczeniem.

 

W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, mama prowadząca działalność gospodarczą może nadal prowadzić działalność i uzyskiwać z niej przychody i nie utraci z tego powodu zasiłku macierzyńskiego.

Co ważne, w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego mama prowadząca działalność gospodarczą ma obowiązek opłacania tylko składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż są one obowiązkowe. Zatem składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe) odprowadzać nie musi. Składki te opłaci bowiem za mamę prowadzącą działalność gospodarczą ZUS – z tytułu pobierania zasiłku.

Długość urlopu macierzyńskiego mamy przedsiębiorcy jest taka sama jak w przypadku kobiety pracownika i wynosi:

  1. 20 tygodni (140 dni) w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,
  2. 31 tygodni (217 dni) w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie dwojga dzieci,
  3. 33 tygodnie (231 dni) w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie trojga dzieci,
  4. 35 tygodni (245 dni) w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie czworga dzieci,
  5. 37 tygodni (259 dni) w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie pięciorga i więcej dzieci.

 

Ważne! Urlop macierzyński kobieta może wykorzystać jednorazowo lub go podzielić na dwie części. Z pierwszej części urlopu tj. 6 tygodni urlopu macierzyńskiego mama przedsiębiorca można skorzystać jeszcze przed porodem, a z kolejnych tygodni urlopu miecierzyńskiego już po jego narodzinach.

 

Po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałe 6 tygodni urlopu macierzyńskiego kobieta może przekazać ojcu dziecka (urlop tacierzyński). Ojciec dziecka będzie otrzymywał zasiłek macierzyński, o ile opłacał dobrowolne składki chorobowe.

Po okresie urlopu macierzyńskiego przysługuje mamom przedsiębiorcom urlop rodzicielski.

Urlop ten trwa maksymalnie 32 tygodnie w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka lub 34 tygodnie w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie dwojga dzieci.

Łącznie urlop macierzyński i rodzicielski trwa 52 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka.

 

 

W jakiej wysokości przysługuje zasiłek macierzyński?

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od wysokości opłacanych przez mamę składek, a dokładnie od zadeklarowanej podstawy, od której oblicza się składki, w okresie ostatnich 12 miesięcy przez rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego i rodzicielskiego zależy także od momentu złożenia przez kobietę do ZUS deklaracji dotyczącej chęci skorzystania z urlopów macierzyńskiego i rodzicielskiego:

  1. jeśli, kobieta dokona tego w terminie 21 dni od dnia porodu i zadeklaruje chęć skorzystania z obu urlopów tj. macierzyńskiego i rodzicielskiego – to zasiłek będzie wypłacany w wysokości 80% podstawy,
  2. jeśli, w terminie 21 dni od dnia porodu kobieta nie złoży do ZUS deklaracji chęci skorzystania z obu urlopów tj. macierzyńskiego i rodzicielskiego to:
  • w trakcie trwania urlopu macierzyńskiego będzie pobierać zasiłek w wysokości w wysokości 100% podstawy,
  • a w trakcie urlopu rodzicielskiego będzie pobierać zasiłek w wysokości w wysokości 60% podstawy.

Ważne! W przypadku, gdy przed porodem lub przyjęciem dziecka, a momentem rozpoczęcia płacenia składek na ubezpieczenie chorobowe nie upłynęło 12 pełnych miesięcy kalendarzowych, zasiłek macierzyński zostanie obliczony na podstawie tych miesięcy kalendarzowych, za które kobieta opłaciła składki na ubezpieczenie.

Przedsiębiorcy, których miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych miałaby być niższa od świadczenia rodzicielskiego, czyli od 1000 zł, otrzymają podwyższenie zasiłku macierzyńskiego do wysokości 1 000 zł.

Ważne! Jeśli opłacasz np. mały ZUS Plus to podstawa naliczania zasiłku macierzyńskiego czy rodzicielskiego będzie niższa, co oznacza, że mama przedsiębiorca otrzyma niższą kwotę zasiłku macierzyńskiego czy rodzicielskiego.

 

Świadczenie rodzicielskie

 

Mamy, które nie są pracownikami, nie prowadzą działalności gospodarczej a świadczą usługi np. na podstawie umowy zlecenia, o ile nie są̨ one objęte dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, oraz osoby zatrudnione na podstawie umów o dzieło, które nie podlegają̨ ubezpieczeniom społecznym, chyba że praca jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy, mogą uzyskać świadczenie rodzicielskie.

 

Ważne! Przyznanie świadczenia rodzicielskiego nie jest uzależnione od kryterium dochodowego.

 

Prawo do świadczenia rodzicielskiego mają m.in. rodzice nowo narodzonego dziecka, czyli ojciec i matka.

Ojciec dziecka ma prawo do świadczenia rodzicielskiego, o ile matka pobierała to świadczenie przez co najmniej 14 tygodni, a następnie zrezygnowała z pobierania go, zmarła lub zrezygnowała z opieki nad dzieckiem (art. 17c ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych). Co oznacza, że ojcu nie przysługuje samodzielne prawo do świadczenia rodzicielskiego, gdyż jego nabycie jest uzależnione od sytuacji mamy dziecka.

Świadczenie rodzicielskie jest płatne przez 52 tygodnie, a w przypadku urodzenia wieloraczków albo przysposobienia lub objęcia opieką więcej niż jednego dziecka okres ten wynosi do 71 tygodni. Według art. 17c ust. 4 ww. ustawy świadczenie rodzicielskie przysługuje w przypadku matki albo ojca dziecka od dnia porodu.

Świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres:
  1. 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka,
  2. 65 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia dwojga dzieci lub objęcia opieką dwojga dzieci,
  3. 67 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia trojga dzieci lub objęcia opieką trojga dzieci,
  4. 69 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia czworga dzieci lub objęcia opieką czworga dzieci,
  5. 71 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia pięciorga i więcej dzieci lub objęcia opieką pięciorga i więcej dzieci.

Ojciec powinien spełniać takie same warunki jak matka. Okres pobierania świadczenia rodzicielskiego odpowiada długości urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego przysługującego pracownikowi, a także związanego z nim okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego (por. art. 180 i art. 1821a k.p., art. 29a ust. 4 ww. ustawy).

Wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego należy złożyć w ciągu trzech miesięcy od urodzenia dziecka. Wniosek należy złożyć w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej (MOPS).

Przykładowy wzór wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego jest dostępny na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

 

Urlop „wychowawczy” przedsiębiorcy

 

Od 1 września 2013 roku możliwość skorzystania z instytucji zbliżonej do urlopu wychowawczego przysługuje nie tylko mamom pracownikom, lecz także mamom prowadzącym własną działalność gospodarczą.

Mama prowadząca działalność gospodarczą może skorzystać z trzyletniego „urlopu w celu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem”, bo tak nazywa się ten urlop i przysługuje on na takich samych zasadach jak mamom pracownikom korzystającym z urlopu wychowawczego podczas trwania zatrudnienia, nie oznacza to jednak, że kobieta przedsiębiorca posiada z tego tytułu statusu pracownika.

Ważne! W czasie trwania tego urlopu kobieta prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana zawiesić lub zamknąć działalność gospodarczą. Podjęcie zawieszonej działalności oznacza zakończenie urlopu w celu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Kobieta nie może także świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę lub świadczyć usług na podstawie umowy zlecenia w tym okresie. Może tylko świadczyć usługi na podstawie umowy o dzieło, bowiemna chwilę obecną tylko ten rodzaj umowy nie zobowiązuje do odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.

 

Ważne! W okresie trwania urlopu wychowawczego kobieta nie otrzyma żadnego świadczenia z ZUS.

 

W okresie trwania urlopu wychowawczego składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne są pokrywane z budżetu państwa.

Rodzaj i wysokość składek, które są opłacane przez ZUS w okresie trwania urlopu wychowawczego jest uzależniony od tego, jak długo kobieta przedsiębiorca prowadziła działalność gospodarczą:

  • jeśli prowadziła działalność gospodarczą i była ubezpieczona z tego tytułu co najmniej przez 6 miesięcy, budżet państwa pokryje składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne, a podstawę wymiaru składek finansowanych przez budżet państwa będzie stanowić kwota równa 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (czyli tak samo jak przy „standardowych” składkach na ZUS),
  • jeśli prowadziła działalność gospodarczą i była ubezpieczona z tego tytułu krócej niż 6 miesięcy, budżet państwa sfinansuje jedynie twoją składkę emerytalną. Podstawę wymiaru składki będzie stanowić 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W tej sytuacji nie podlegasz ubezpieczeniu rentowemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres 3 lat. Należy jednak pamiętać, że nie dłużej niż do dnia ukończenia przez dziecko 5 roku życia.

Okres sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w maksymalnym wymiarze 36 miesięcy może być wykorzystany jednorazowo, bądź też podzielony maksymalnie na 4 części.

W przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki, okres sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przysługuje przez okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

 

Autor:

Barbara Bil, adwokat – doradza przedsiębiorcom jak prowadzić bezpieczne biznesy, specjalizuje się w prawie gospodarczym tj. w prawie umów i obsłudze prawnej spółek, a w szczególności przekształceniach i łączeniach spółek, a także prawie reklamy i marketingu oraz prawie pracy.

 

Chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszamy skontaktuj się ze mną!

tel. 730 222 081, e-mail: kancelaria@kancelariabil.pl

 

Niniejsza informacja stanowi wyłącznie odzwierciedlenie poglądów autorów i nie stanowi opinii ani porady prawnej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie powyższych informacji bez wcześniejszej konsultacji z Kancelarią.

najnowsze wpisy