Naśladownictwo produktów innego przedsiębiorcy jest zjawiskiem związanym z postępem gospodarczym oraz powstawaniem nowych produktów czy modeli działalności.


Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2002 r., sygn. akt I CKN 1319/00

„Samo naśladownictwo towarów innego przedsiębiorcy, nie korzystających ze szczególnej ochrony prawami wyłącznymi, nie jest sprzeczne z zasadami prowadzenia konkurencji i nie uzasadnia przyjęcia istnienia czynu nieuczciwej konkurencji (art. 13 ust. 1), nawet w wypadku zgodności wymiarów kopii z pierwowzorem. Podstawę kopiowania cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i charakterystycznej formy zapewniającej użyteczność lub uwzględniającej charakterystyczną formę produktu, stanowi art. 13 ust. 2 u.z.n.k. Swoboda kopiowania dotyczy także wymiarów proporcji i kształtów”.


Naśladownictwo cudzego produktu co do zasady nie jest zjawiskiem nagannym, gdzie zatem jest granica dozwolonego naśladownictwa?

W Polsce kwestię tę reguluje ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.  Zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu.

Nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i formy zapewniającej jego użyteczność. Jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt.

Cytowana ustawa o zwalczaniu konkurencji ma na celu zapewnienie prawidłowości zachowania się i działania przedsiębiorców w warunkach wolnej konkurencji i dostępu do rynku na równych prawach.


Kiedy zatem naśladownictwo cudzego produktu jest sprzeczne z prawem?

Z przytoczonego powyżej art. 13 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wynika, że podstawowymi przesłankami określającymi pojęcie czynu nieuczciwej konkurencji tj. czynu sprzecznego z prawem są: kopiowanie zewnętrznej postaci produktu, dokonywanie naśladownictwa za pomocą technicznych środków reprodukcji i możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu.

„Przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tj. Dz.U. 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) dotyczy naśladownictwa jedynie w kwalifikowanej postaci, tj. gdy kumulatywnie spełnione są następujące przesłanki: kopiowana jest zewnętrzna postać produktu, naśladownictwa dokonuje się za pomocą technicznych środków reprodukcji, kopia może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu” – wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie, z dnia 27 stycznia 2014 r, sygn. akt. I ACa 1350/13.
 
Niedozwolone naśladownictwo może polegać na podobieństwie np. opa­ko­wa­nia produktu, któ­re przez charakterystyczne ele­men­ty gra­ficz­ne, kształt lub kolor nawią­zu­je do pro­duk­tu dzia­ła­ją­ce­go już na ryn­ku, któ­ry to produkt jest zna­ny i łatwo roz­po­zna­wal­ny dla klientów czy też na produkcji np. torebek  iden­tycz­nych w sto­sun­ku do pro­du­ko­wa­nych przez zna­ne­go francuskiego pro­ducenta bez wskazania na produkcie nazwy tego pro­du­cen­ta lub z jego oznaczeniem, ale z jednoczesnym zamieszczeniem informacji, że produkt nie jest ory­gi­nal­ny, ponieważ wyprodukowano go w Chi­nach lub Wietnamie.


Jak przedsiębiorca może się bronić przed niedozwolonym naśladownictwem?

W przypadku naśladownictwa sprzecznego z prawem przedsiębiorca, którego prawa zostały naruszone ma prawo do obrony swoich praw. Zgodnie z art. 18 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać:

1.zaniechania niedozwolonych działań,

2.usunięcia skutków niedozwolonych działań,

3.złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie,

4.naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych,

5.wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści na zasadach ogólnych,

6.zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego, jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

Z powyższego wysnuć należy wniosek, potwierdzony orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, iż naśladownictwo cudzego produktu nie zjawiskiem nagannym samym w sobie, albowiem postęp jest możliwy dzięki oparciu się na spuściźnie przeszłości, a rozwijanie i ulepszanie każdego produktu leży w interesie ogólnym. Należy jednak pamiętać, aby nie przekroczyć granicy dozwolonego kopiowania, gdyż ewentualne konsekwencje (wymienione w punktach powyżej) mogą być bardzo dotkliwe dla przedsiębiorcy, który się tego dopuści.


Autor:

Barbara Bil, adwokat – doradza przedsiębiorcom jak prowadzić bezpieczne biznesy, specjalizuje się w prawie reklamy i marketingu oraz prawie gospodarczym tj. w prawie umów i obsłudze prawnej spółek, a w szczególności przekształceniach i łączeniach spółek.

 

Niniejsza informacja stanowi wyłącznie odzwierciedlenie poglądów autorów i nie stanowi opinii ani porady prawnej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie powyższych informacji bez wcześniejszej konsultacji z Kancelarią.

najnowsze wpisy